DMS · Okul Laboratuvarı · Öğretmen kartı
Kesir Atölyesi
Ana soru: Bir bütünü daha çok eş parçaya bölünce her parça büyür mü, küçülür mü?
Amaç: Çocuk bütünü eş parçalara ayırır ve eş parça sayısı arttıkça her parçanın küçüldüğünü modelle gösterir.
Derste
Ders akışı
| Adım | Çocuk ne yapar | dk |
|---|---|---|
| 1 · Hazır mısın? | Kâğıt şeritleri, pasta modelini, bölme cetvelini ve sayı doğrusunu tanır. | ≤ 1 |
| 2 · Ne biliyorum? | “Bir elmayı iki kardeş nasıl paylaşır, eşit mi?” sorusunda fikrini gösterir. | 1 |
| 3 · Günlük hayatta | Pideyi, çikolatayı, yarım ekmeği düşünür. | 1 |
| 4 · Tahmin et | Sınıfına göre tahmin eder: 2 mi 4 eş parça mı (2. sınıf), eş olmayan parça dörtte bir mi (3. sınıf), 1/3 mü 1/8 mi büyük (4. sınıf)? | 1-2 |
| 5 · Dene ve gözle | Şeritler bölünür, parçalar üst üste konur; büyük sanılan parça küçük kalır. | 2-5 |
| 6 · Neden böyle? | “Daha çok eş parça, daha küçük parça” fikrini şeritle ve 3-4. sınıfta sembolle birlikte görür. | 2-4 |
| 7 · Yeni durumda dene | Eş parça avına çıkar, pay ve paydayı değiştirir ya da kesirleri sayı doğrusuna yerleştirir. | 2-6 |
| 8 · Kâşif defterim | Üç modelden hangisinin “çeyrek” olduğunu seçer; eş olmayan dört parçalı seçenek tuzaktır. | 1-3 |
| Ekransız etkinlik, tartışma ve kapanış | ≈ 15 | |
Sınıf tahmin oylaması
Bir şeridi 3, öbürünü 8 eş parçaya bölersek hangi parça büyük olur?
Tartışma soruları
- Parça sayısı artınca parçalar neden küçüldü?
- Şeridi 100 eş parçaya bölseydik bir parça nasıl olurdu?
- Parçaların eş olduğunu nereden anlarız?
Şunu demeyin: “Sekiz üçten büyük, o yüzden sekizde bir de büyük.”
Şunu deyin: “Bütün aynı; ne kadar çok eş parçaya bölersek her parça o kadar küçük olur.”
Öğretmen masasında ekransız etkinlik: Şerit katlama
Aynı boydaki kâğıt şeritleri ikiye, dörde ve sekize katlayıp kesin. Parçaları öğretmen masasında üst üste koyup karşılaştırın; eş olmayan bir kesimi de gösterin.
Malzeme: Aynı boyda kâğıt şeritler · Makas · Renkli kalem
Künye
Sınıflar ve öğrenme çıktıları
- 2. sınıf: MAT.2.1.7 (Maarif Modeli 2026)
- 3. sınıf: MAT.3.1.9 (Maarif Modeli 2026), MAT.3.1.10 (Maarif Modeli 2026), MAT.3.1.11 (Maarif Modeli 2026)
- 4. sınıf: M.4.1.6.1 (2018 programı), M.4.1.6.2 (2018 programı), M.4.1.6.4 (2018 programı), M.4.1.7.1 (2018 programı) · 2027-2028'den itibaren eşdeğer: MAT.4.1.6, MAT.4.1.7, MAT.4.1.8, MAT.4.1.9, MAT.4.1.11
Kapsam sınırı
2. sınıfta kesir sembolü kullanılmaz, 3. sınıfta kesirler karşılaştırılmaz. Kavram kurulurken gerçekçi yiyecek dokusu yoktur.
Kavram yanılgıları
- “Paydası büyük birim kesir daha büyüktür (1/8 > 1/3).” (4. sınıf) → Aynı boy iki şerit 3 ve 8 eş parçaya bölünür; üst üste konunca 1/3 taşar.
- Eş olmayan parçalara da “yarım”, “çeyrek” ya da “dörtte bir” demek. → Parçalar üst üste konunca eş olmadıkları görünür; ad yalnız eş parçalara verilir.
Hazırlık
- Laboratuvarı tahtada açın, sınıf düzeyini seçin.
- Ekransız etkinlik için öğrenci başına aynı boyda iki ya da üç kâğıt şerit.
- 2. sınıfta ½ gibi sembolleri tahtaya yazmayın; “yarım”, “çeyrek” deyin.
Bu laboratuvar, MEB 2018 Matematik öğretim programındaki M.4.1.6.1, M.4.1.6.2, M.4.1.6.4 ve M.4.1.7.1 kazanımlarıyla eşleştirilmiştir. MEB veya Talim ve Terbiye Kurulu tarafından incelenmiş ya da onaylanmış bir eğitim aracı değildir.
Bu laboratuvar, MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Matematik öğretim programındaki (2026 sürümü) MAT.2.1.7, MAT.3.1.9, MAT.3.1.10 ve MAT.3.1.11 öğrenme çıktılarıyla eşleştirilmiştir. MEB veya Talim ve Terbiye Kurulu tarafından incelenmiş ya da onaylanmış bir eğitim aracı değildir.
2027-2028 öğretim yılından itibaren 4. sınıftaki Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli eşdeğeri: MAT.4.1.6, MAT.4.1.7, MAT.4.1.8, MAT.4.1.9 ve MAT.4.1.11.