EN

Matematik1-4. sınıf

Cisim Atölyesi

Döndürünce kare hâlâ kare mi?

Oyuncak cisimleri döndür, büyüt, yüzlerini say ya da küpün açınımını katla. Ne değişiyor, ne aynı kalıyor?

Ana soru

Bir cismi döndürsek, büyütsek ya da açıp düzlesek ne değişmez?

≈ 15 dk keşif40 dk dersTürkçe · İngilizcePuan yok

Öğretmen masasındaki örtünün üstünde döner tabla; üzerinde küp, silindir, küre ve üçgen prizma

Sınıf düzeyini seçin ve başlatın

Laboratuvar seçilen sınıfın sürümüyle açılır; sınıf ve dil laboratuvarın içinden de değişir.

Bu kareyi döndürdüm. Hâlâ kare mi? Sen ne dersin?
Sınıfı laboratuvarda seçinÖğretmen kartını aç

Nasıl çalışır

Çocuklar ne yapar?

Kâşif döngüsünün sekiz adımı bu laboratuvarda şöyle ilerler.

  1. 1

    Hazır mısın?

    Döner sergi tablasını ve oyuncak cisimleri tanır.

  2. 2

    Ne biliyorum?

    Sınıfına göre tek soruya yanıtını gösterir: hangisi yuvarlanır, küpün kaç yüzü var, bu desen küp olur mu?

  3. 3

    Günlük hayatta

    Süt kutusunu, topu, konserveyi, çadırı ve açılmış bir karton kutuyu düşünür.

  4. 4

    Tahmin et

    Döndürülen karenin hâlâ kare olup olmadığını ya da desenin küp olup olmayacağını tahmin eder.

  5. 5

    Dene ve gözle

    Kare döner ya da desen katlanır; sonuç görünür.

  6. 6

    Neden böyle?

    Sınıfının diliyle özellik kartlarını görür: yuvarlak-köşeli, yüz-ayrıt-köşe, açınım.

  7. 7

    Yeni durumda dene

    Yapılarda şekil arar, yüz-ayrıt-köşe sayılarını tabloya yazar ya da hatalı açınımı sorgular.

  8. 8

    Kâşif defterim

    Üç modelden doğru olanı seçer.

Matematik

Sınıflar ve öğrenme çıktıları

Kodlar ve metinler 2026-2027 öğretim yılında okutulan öğretim programlarından birebir alınmıştır. 4. sınıfta 2018 programı geçerlidir; Maarif Modeli eşdeğeri ayrıca gösterilir.

1. sınıf

Başla

Yuvarlak ve köşeli nesneler; yapının yüzünü hamura bastırıp üçgen, kare, dikdörtgen ve çember izi çıkarma. Cisim adı verilmez.

  • MAT.1.3.3Maarif Modeli 2026

    Günlük yaşamdaki nesneleri biçimsel özelliklerine göre ayırt edebilme

  • MAT.1.3.4Maarif Modeli 2026

    Günlük yaşamda karşılaşılan geometrik yapılardaki geometrik şekilleri çözümleyebilme

    • a) Geometrik yapılardaki şekilleri belirler.
    • b) Şekiller arasında ilişki kurar.

  • MAT.1.3.5Maarif Modeli 2026

    Biçimsel özelliklerine göre geometrik şekilleri sınıflandırabilme

    • a) Geometrik şekillerin biçimsel özelliklerini belirler.
    • b) Geometrik şekilleri biçimsel özelliklerine göre ayırır.
    • c) Geometrik şekilleri tasnif eder.
    • ç) Geometrik şekilleri adlandırır.

2. sınıf

Başla

Küp, prizmalar, küre ve silindirle sınıflandırma ve yapı kurma; döndürülen şeklin özelliklerinin değişmediğini görme.

  • MAT.2.3.1Maarif Modeli 2026

    Günlük yaşamda kullanılan nesneleri biçimsel özelliklerine göre geometrik cisim olarak sınıflandırabilme

    • a) Günlük yaşamda kullanılan nesnelerin biçimsel özelliklerini belirler.
    • b) Farklı nesneleri biçimsel özelliklerine göre ayırır.
    • c) Nesneleri geometrik cisim olarak tasnif eder.
    • ç) Geometrik cisimleri adlandırır.

  • MAT.2.3.2Maarif Modeli 2026

    Geometrik cisim modellerini kullanarak yapılar sentezleyebilme

    • a) Geometrik yapılardaki geometrik cisimleri belirler.
    • b) Geometrik cisimler arasında ilişki kurar.
    • c) Geometrik cisimleri birleştirerek özgün bir yapı oluşturur.

  • MAT.2.3.4Maarif Modeli 2026

    Geometrik şekil ve cisimlerin yön, konum veya büyüklükleri değiştiğinde biçimsel özelliklerinin değişmediğini yorumlayabilme

    • a) Geometrik şekil ve cisimlerin mevcut yön, konum veya büyüklüklerini inceler.
    • b) Geometrik şekil ve cisimlerin mevcut yön, konum veya büyüklüklerini biçimsel özelliklerinden kopmadan farklı büyüklüklere veya farklı yönlere dönüştürerek gösterir.
    • c) Geometrik şekil ve cisimlerin yön, konum veya büyüklükleri değişse de geometrik şekil ve cisim olarak aynı kaldığını ifade eder.

3. sınıf

Başla

Köşe, yüz ve ayrıt; kenar ile ayrıtı ayırma. Açınım yoktur.

  • MAT.3.3.1Maarif Modeli 2026

    Geometrik cisimlerin özelliklerini yorumlayabilme

    • a) Geometrik cisimlerin özelliklerini inceler.
    • b) Geometrik cisimlerin köşe, yüz ve ayrıt özelliklerini ifade eder.
    • c) Köşe, yüz ve ayrıt terimlerini kendi ifadeleri ile açıklar.

  • MAT.3.3.3Maarif Modeli 2026

    Matematiksel araç ve teknolojileri kullanarak çeşitli geometrik şekilleri ve cisimleri çizebilme

    • a) Geometrik şekil ve cisim çizmeyi gerektiren matematiksel araç ve teknolojileri tanır.
    • b) Geometrik şekil ve cisim çizmek için gerekli araçları ve teknolojiyi belirler.
    • c) Belirlenen araç ve teknolojiyi kullanır.

4. sınıf

Başla

Küp açınımını katlama, hatalı açınımları sorgulama; izometrik çizimdeki yapıyı birim küplerle kurma (2018 programı).

  • M.4.2.1.42018 programı

    Açınımı verilen küpü oluşturur.

  • M.4.2.1.52018 programı

    İzometrik ya da kareli kâğıda eş küplerle çizilmiş olarak verilen modellere uygun basit yapılar oluşturur.

2027-2028'den itibaren eşdeğer

  • MAT.4.3.1Maarif Modeli 2026

    Geometrik cisimlerin açınımlarını yapılandırabilme

    • a) Geometrik cisimlerin açınımlarını inceleyerek yüzler arasında mantıksal ilişkiler ortaya koyar.
    • b) Ortaya koyduğu ilişkilerden yola çıkarak geometrik cismi oluşturur.

Program eşlemesi

Bu laboratuvar, MEB 2018 Matematik öğretim programındaki M.4.2.1.4 ve M.4.2.1.5 kazanımlarıyla eşleştirilmiştir. MEB veya Talim ve Terbiye Kurulu tarafından incelenmiş ya da onaylanmış bir eğitim aracı değildir.

Bu laboratuvar, MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Matematik öğretim programındaki (2026 sürümü) MAT.1.3.3, MAT.1.3.4, MAT.1.3.5, MAT.2.3.1, MAT.2.3.2, MAT.2.3.4, MAT.3.3.1 ve MAT.3.3.3 öğrenme çıktılarıyla eşleştirilmiştir. MEB veya Talim ve Terbiye Kurulu tarafından incelenmiş ya da onaylanmış bir eğitim aracı değildir.

2027-2028 öğretim yılından itibaren 4. sınıftaki Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli eşdeğeri: MAT.4.3.1.

Öğretmenler için

Öğretmen notları

Öğretmen kartını aç

Amaç

Çocuk bir şeklin ya da cismin döndürülünce, büyütülünce ya da açılıp katlanınca hangi özelliklerinin değişmediğini gözleme dayanarak söyler.

Hazırlık

  • Laboratuvarı tahtada açın, sınıf düzeyini seçin.
  • Ekransız etkinlik için boş bir karton kutu (süt ya da diş macunu kutusu) ve makas.
  • 1. sınıfta cisim adı kullanmayın; “yuvarlak”, “köşeli” deyin. Bu laboratuvarda koni yoktur.

Sınıf tahmin oylaması

Bu kareyi döndürürsek hâlâ kare olur mu? (4. sınıf: Bu altı kareli desen küp olur mu?)

  • Evet, hâlâ kare
  • Hayır, artık baklava
  • Emin değilim

Çocuklar seçeneği parmakla gösterir; siz sayarsınız. Sonra sonucu birlikte izlersiniz.

Tartışma soruları

  1. Döndürünce ne değişti, ne aynı kaldı?
  2. Kareyi büyütseydik yine kare olur muydu?
  3. Bunun kare olduğunu nereden anlıyoruz?

Şunu demeyin

“Böyle durunca buna baklava denir, kare değil.”

Şunu deyin

“Kenarları eşit, köşeleri dik; nasıl durursa dursun kare.”

Öğretmen masasında ekransız etkinlik: Kutuyu aç, düzle

Boş bir karton kutuyu öğretmen masasında açıp düzleyin; yüzlerini sayın, sonra yeniden katlayın. 1. sınıfta kutunun yüzlerini kâğıda çizip şekilleri adlandırın.

Malzeme

  • Boş karton kutu
  • Makas
  • Kâğıt ve kurşun kalem

Kavram yanılgıları

Çocuğun düşüncesi“Döndürülen kare artık kare değildir, baklavadır.” (2. sınıf)
LaboratuvardaŞekil dönerken kenarları eşit kalır, “kare” etiketi yerinde durur.
Çocuğun düşüncesiKenar ile ayrıtı karıştırmak. (3. sınıf)
LaboratuvardaAyrıta dokununca iki yüzün buluştuğu çizgi parlar.
Çocuğun düşüncesi“Altı kareden oluşan her desen küpe katlanır.” (4. sınıf)
LaboratuvardaHatalı desen katlanınca kapanmaz; açıkta kalan kenar parlar.

Kapsam sınırı

Koni yoktur. 1. sınıfta cisim adı verilmez, 3. sınıfta açınım yoktur; farklı açınımlar yalnız zenginleştirmede gelir.

Hata bildirGizlilik: Okul Laboratuvarı

Diğer laboratuvarlar

Okul Laboratuvarı

Deneyim hazırlanıyor…